Your Psychology

     Ιστότοπος πληροφόρησης για τα νέα ερευνητικά δεδομένα του κλάδου της Ψυχολογίας και της Συμβουλευτικής   -   Χωματίδου Γιούλη 

Το σχολείο αποτελεί, μετά την οικογένεια, τον δεύτερο σημαντικότερο φορέα κοινωνικοποίησης του παιδιού. Έχει σαν αποστολή να μεταδώσει γνώσεις, να αναδείξει τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντα του κάθε παιδιού, να βοηθήσει στην αφομοίωση των βασικών αξιών, των ηθών και εθίμων της κοινωνίας.

Στα πλαίσια του σχολείου το παιδί έρχεται σε επαφή με τους συνομήλικούς του, κάτι που προκαλεί έντονες αλληλεπιδράσεις και σε αρκετές περιπτώσεις συγκρούσεις. Η βία στα πλαίσια του σχολείου παρατηρείται από το δάσκαλο προς τους μαθητές και αντίστροφα. Ο δάσκαλος στην προσπάθειά του να μεταδώσει στάσεις και άξιες έρχεται αντιμέτωπος με διαφορετικούς τρόπους συμπεριφοράς. Οι χαμηλές επιδόσεις των μαθητών εκλαμβάνονται από το δάσκαλο ως προσωπική αποτυχία. Παράλληλα, η επιθετική συμπεριφορά κάποιων μαθητών εναντίον των δασκάλων εκλαμβάνονται σαν αμφισβήτηση του ρόλου του και ως προσωπική προσβολή. Η πικρία του δασκάλου μπορεί να εκδηλωθεί με ξεσπάσματα θυμού, με λεκτική και σωματική επιθετικότητα εναντίον του μαθητή (ειρωνεία, προσβολή, βρίσιμο), μέχρι και τράβηγμα αυτιού ή χαστούκι.

Επίσης, έχει εκδηλωθεί επιθετικότητα από τους μαθητές προς τους εκπαιδευτικούς. Για κάθε μαθητή ο δάσκαλος είναι και παραμένει μια αυθεντική προσωπικότητα που τοποθετήθηκε από έξω. Δεν τον επέλεξαν. Με την εξουσία που του έχει δοθεί από την πολιτεία, ο δάσκαλος επιβάλει αξίες που βρίσκονται σε αντίθεση με εκείνες των παιδιών, λόγω της διαφοράς στην ηλικία, στο πολιτιστικό επίπεδο και στη δύναμη ανάμεσα στους δασκάλους και τους μαθητές. Η αδυναμία ή η άρνηση του μαθητή να πειθαρχήσει στις σχολικές εντολές, επειδή ίσως δεν συμφωνούν με τα ενδιαφέροντά του, πυροδοτεί την εμφάνιση επιθετικότητας εναντίον του δασκάλου. Παράλληλα, η αξιολόγηση των μαθητών με μοναδικό κριτήριο τη σχολική τους επίδοση, τους κατατάσσει σε κατηγορίες (καλούς και κακούς) και πιθανώς να προχωρήσει σε στιγματισμό και περιθωριοποίηση ορισμένων. Έτσι, οι μαθητές συσπειρώνονται και στρέφονται εναντίον του δασκάλου εκδηλώνοντας επιθετικότητα. Νιώθουν ικανοποίηση όταν καταφέρνουν να μειώσουν το κύρος του και να τον εκνευρίσουν.

Επιθετική συμπεριφορά μπορεί να εμφανιστεί και μεταξύ των δασκάλων. Ενώ εμπλέκονται στην ίδια διαδικασία, με ίδιο σκοπό, διαφοροποιούνται ανάλογα με την κοινωνική τους προέλευση, το φύλο, την ηλικία και τις ιδεολογικές αντιλήψεις. Αυτοί είναι λόγοι που τους κάνουν μερικές φορές να εκδηλώνουν επιθετική συμπεριφορά μεταξύ τους.

Οι σχέσεις των μαθητών μεταξύ τους δεν είναι πάντα φιλικές. Οι συγκρούσεις είναι συχνό φαινόμενο. Προβλήματα μπορεί να εντοπίζονται στο συναγωνισμό των μαθητών, όπου το πνεύμα άμιλλας γίνεται ανταγωνισμός και οδηγεί στην αντιπάθεια και σε συγκρούσεις. Ο ανταγωνισμός κατά τη διάρκεια των εξετάσεων για το ποιος θα πάρει το μεγαλύτερο βαθμό, εξασθενεί τους φιλικούς δεσμούς και οδηγεί στην εκδήλωση επιθετικότητας.

Σύμφωνα με τον Heckausen μία από τις μεταβλητές που επιδρούν στην εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς είναι το αυτοσυναίσθημα, δηλαδή η αντίληψη για το ποιος είναι και το πώς αισθάνεται για τον εαυτό του. Το χαμηλό αυτοσυναίσθημα δημιουργεί αρνητικά κίνητρα επίδοσης, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη επιθετικής συμπεριφοράς μπροστά στο φόβο της αποτυχίας. Οι ανασφαλείς μαθητές νιώθουν συχνά φόβο για την αποτυχία, αντί να ελπίζουν για την επιτυχία. Τα παιδιά χρειάζονται επιβεβαίωση και αναγνώριση για να νιώσουν ότι ανήκουν κάπου και ότι αποτελούν κάτι μοναδικό. Σε αρκετές περιπτώσεις, η τάση που παρουσιάζουν ορισμένα παιδιά για επιβολή, κυριαρχία και ηγετικές τάσεις είναι αυτό που προκαλεί συγκρούσεις και οδηγεί σε επιθετικές ενέργειες.

Ένας σημαντικός παράγοντας που συντελεί στην εμφάνιση του φαινομένου του σχολικού εκφοβισμού είναι οι ηθικές αξίες που πρεσβεύει το κάθε σχολείο, όπως η ηθική υποχρέωση για φροντίδα και σεβασμό μεταξύ όλων (εκπαιδευτικοί, γονείς, μαθητές). Έχει παρατηρηθεί πως τα παιδιά που παρακολουθούν μαθήματα σε τάξεις που η διδακτέα υλη είναι καλά οργανωμένη και οι παιδαγωγοί ενδιαφέροντα πραγματικά για τα συναισθήματα των παιδιών, δεν θυμώνουν και δεν έχουν βίαιες αντιδράσεις. Αν οι παριστάμενοι σε ένα γεγονός εκφοβισμού δεν κάνουν τίποτα για να το σταματήσουν τότε είναι σαν να ενθαρρύνουν τους δράστες να το επαναλάβουν στο μέλλον. Το προσωπικό του κάθε σχολείου πρέπει να αποδεχτεί το πρόβλημα και να αναλάβει δράση ώστε να το αντιμετωπίσει. Αξίζει να αναφερθεί πως τα περισσότερα περιστατικά εκφοβισμού έλαβαν χώρα όταν οι δάσκαλοι απουσίαζαν ή δεν είχαν εστιασμένη την προσοχή τους στους μαθητές.

Ακόμη, υπάρχει μια τάση να συμβαίνουν συχνότερα επεισόδια σε μεγάλα σχολεία με μεγάλες τάξεις. Τα σχολεία που βρίσκονται σε υποβαθμισμένες συνοικίες με υψηλά επίπεδα εγκληματικότητας και χαμηλά επίπεδα πολιτιστικών δραστηριοτήτων και κυρίως αυτά που δεν βρίσκονται σε καλή κτηριακή κατάσταση, φιλοξενούν μαθητές που αναπτύσσουν συχνότερα βίαιη συμπεριφορά.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Βουϊδάσκης, Β. (1987). Η επιθετικότητα σαν κοινωνικό πρόβλημα στην οικογένεια και στο σχολείο. Αθήνα: Γρηγόρη.

Γκολένα, Ε.(2004). Παιδική επιθετικότητα. Ελευθερία.

Κιτσάκη, Β. (2010).  Η βία στη σχολική ζωή. Αθήνα (Αυτοέκδοση).

Νέστορος, Ι. (1999). Η επιθετικότητα στην οικογένεια, στο σχολείο και στην κοινωνία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Τσικρικά, Ο. (2009). Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.

Χατζηφωτίου, Σ. (2005). Ενδοοικογενειακή βία κατά των γυναικών και παιδιών. Θεσσαλονίκη: Τζιόλα.

 

Share

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αντιμετώπιση της δυσλεξίας
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αντιμετώπιση της δυσλεξίας
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:18
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διαφοροδιάγνωση της δυσλεξίας
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διαφοροδιάγνωση της δυσλεξίας
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:17
Το κλινικό προφίλ παιδιών με δυσλεξία
Το κλινικό προφίλ παιδιών με δυσλεξία
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:15
Παιδική κακοποίηση: Πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία και αιτιολογικοί παράγοντες
Παιδική κακοποίηση: Πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία και αιτιολογικοί παράγοντες
Δημοσιεύτηκε: Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2014 20:22
Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχολική επίδοση των μαθητών
Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχολική επίδοση των μαθητών
Δημοσιεύτηκε: Παρασκευή, 05 Σεπτεμβρίου 2014 15:08
Η σχολική επίδοση των μεταναστών μαθητών
Η σχολική επίδοση των μεταναστών μαθητών
Δημοσιεύτηκε: Παρασκευή, 05 Σεπτεμβρίου 2014 14:57
Ηθικά συναισθήματα και εκφοβισμός
Ηθικά συναισθήματα και εκφοβισμός
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:53
Θεωρία του νου και σχολικός εκφοβισμός
Θεωρία του νου και σχολικός εκφοβισμός
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:45
Κανονιστικές πεποιθήσεις για την επιθετικότητα και εκδήλωση εκφοβισμού
Κανονιστικές πεποιθήσεις για την επιθετικότητα και εκδήλωση εκφοβισμού
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:42

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

Διαπολιτισμική Συμβουλευτική
Διαπολιτισμική Συμβουλευτική
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 10 Ιουλίου 2014 01:29

Η διαπολιτισμική ψυχολογία είναι ένας τομέας της ψυχολογίας που ασχολείται με τη συστηματική μελέτη της συμπεριφοράς και των εμπειριών του ατόμου, όπως εμφανίζονται σε διάφορες κοινωνίες, καθώς και με τους τρόπους με τους οποίους επηρεάζει και επηρεάζεται, αντίστοιχα, από τον πολιτισμό της κοινωνίας στην οποία ζει.

Οικογενειακή-συζυγική Συμβουλευτική
Οικογενειακή-συζυγική Συμβουλευτική
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 10 Ιουλίου 2014 00:52

Η συμβουλευτική της οικογένειας είναι ο κλάδος εκείνος της συμβουλευτικής που ασχολείται κυρίως με την επίλυση των προβλημάτων που ανακύπτουν από τη συζυγική ή οικογενειακή σχέση.

Συμβουλευτική αποκατάστασης
Συμβουλευτική αποκατάστασης
Δημοσιεύτηκε: Τετάρτη, 09 Ιουλίου 2014 18:28

Με τον όρο αποκατάσταση εννοούμε τη διαδικασία παροχής βοήθειας σ’ έναν άνθρωπο με φυσική μειονεξία ή ψυχική διαταραχή ώστε να συμμετάσχει στην κοινωνία στο μέγιστο δυνατό μέτρο που του επιτρέπουν οι ικανότητες και οι δυνατότητές του.