Your Psychology

     Ιστότοπος πληροφόρησης για τα νέα ερευνητικά δεδομένα του κλάδου της Ψυχολογίας και της Συμβουλευτικής   -   Χωματίδου Γιούλη 

Η πιο σημαντική διάκριση του εκφοβισμού είναι μεταξύ άμεσου (direct bullying) και έμμεσου (relational bullying).

Ο άμεσος εκφοβισμός εκδηλώνεται σωματικά και λεκτικά. Συγκεκριμένα, ο σωματικός εκφοβισμός, που είναι η πιο φανερή μορφή εκφοβισμού, περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως χτυπήματα, κλωτσιές, σπρωξίματα και υποκλοπή προσωπικών αντικειμένων, ενώ ο λεκτικός βρισιές, πειράγματα, απειλές, προσβολές κ.ά.

Αντιθέτως, ο έμμεσος εκφοβισμός είναι συγκαλυμμένος, γίνεται μέσω τρίτων προσώπων και περιλαμβάνει πρακτικές όπως η κοινωνική απομόνωση, ο κοινωνικός αποκλεισμός του ατόμου από μία ομάδα και η διάδοση φημών. Ο Olweus τονίζει ότι ο εκφοβισμός αυτός είναι μια μορφή κακοποίησης και έτσι πολλές φορές χρησιμοποιεί τον όρο «κακοποίηση συνομηλίκου»

 

Μορφές εμπλοκής στο σχολικό εκφοβισμό

Οι Sutton και Smith θεωρούν ότι ο εκφοβισμός είναι μια ομαδική διαδικασία. Σε αυτό συμφωνούν και άλλες έρευνες, όπως αυτή των Salmivalli Lagerspetz, Bjorkqvist, Osterman και Kaukiainen, τα αποτελέσματα της οποίας έδειξαν ότι ο εκφοβισμός μπορεί να θεωρηθεί ομαδικό φαινόμενο όπου τα περισσότερα από τα παιδιά έχουν ένα καθορισμένο ρόλο. Εντόπισαν μάλιστα έξι διαφορετικούς ρόλους που λαμβάνονται από τα παιδιά στη διαδικασία του εκφοβισμού: θύμα, θύτης, εμψυχωτής του θύτη, βοηθός του θύτη, υπερασπιστής του θύματος και μη εμπλεκόμενος.

Οι θύτες του εκφοβισμού είναι οι νέοι που συστηματικά και κατ' επανάληψη στοχεύουν μια άλλη ομάδα νέων εναντίον των οποίων επιτίθενται άμεσα και σωματικά (π.χ. χτύπημα) ή έμμεσα (π.χ. αποφυγή). Οι θύτες είναι συνήθως μεγαλύτεροι και ισχυρότεροι από ό,τι οι στόχοι τους. Διακρίνεται, ακόμη, και ένας άλλος τύπος δραστών οι οποίοι συμμετέχουν στον εκφοβισμό, αλλά δεν αναλαμβάνουν οι ίδιοι την πρωτοβουλία. Αυτοί οι δράστες ονομάζονται «παθητικοί θύτες», «οπαδοί» ή «αγχώδεις θύτες».

Δύο τύποι διακρίνονται και στην περίπτωση των θυμάτων: τα παθητικά και τα επιθετικά ή προκλητικά θύματα. Τα επιθετικά θύματα είναι στην πλειοψηφία τους αγόρια και δεν φαίνεται να χαρακτηρίζονται από ένα επιθετικό πρότυπο συμπεριφοράς. Είναι συναισθηματικά και συμπεριφορικά απορρυθμισμένα (διαταραχές στη ρύθμιση του συναισθήματος και της συμπεριφοράς), παρορμητικά, υπερκινητικά, με ανεπαρκείς ακαδημαϊκές αποδόσεις, ενώ παρουσιάζουν και δυσκολίες συγκέντρωσης. Η υπερβολικά αντιδραστική συμπεριφορά τους μπορεί να είναι ένας σημαντικός λόγος που γίνονται στόχοι του εκφοβισμού. Είναι ιδιαίτερα αντιπαθή από τους συνομηλίκους τους και φαίνεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κοινωνικής απόρριψης από αυτούς, ενώ τείνουν να αντιμετωπίζουν αδυναμία προσαρμογής σε πολλούς λειτουργικούς τομείς. Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους τους αποφεύγουν οι συμμαθητές του είναι ο φόβος μήπως πέσουν και οι ίδιοι θύματα εκφοβισμού ή μήπως χάσουν την κοινωνική θέση που κατέχουν.

Τα παθητικά θύματα σπάνια παρατηρούνται να εμπλέκονται σε επιθετικές συμπεριφορές, καθώς αποφεύγουν τις συγκρούσεις. Εμφανίζονται, όμως, αναποτελεσματικά στη χρήση πειθούς ή άλλων τακτικών διαχείρισης των συγκρούσεων ώστε να τερματίσουν τον εκφοβισμό. Είναι αδύναμα και υποκύπτουν στις απαιτήσεις των επιτιθέμενών τους. Σύμφωνα με τον Olweus, τα παθητικά θύματα είναι πιθανό να εκφοβίζονται διότι η υποτακτική - αποσυρμένη συμπεριφορά τους, υποδεικνύει στους συμμαθητές τους ότι δεν θα προβούν σε αντίποινα.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Olweus, D. (1991). Bully/victim problems among schoolchildren: Basic facts and effects of a school based intervention program. In D. Pepler and K. Rubin (Eds.), The Development and Treatment of Childhood Aggression (p.p. 411-448). NJ: Erlbaum.

Smith, P. K., Morita, Y. E., Junger-Tas, J. E., Olweus, D. E., Catalano, R. F., & Slee, P. E. (Eds.). (1999). The nature of school bullying: A cross-national perspective. London: Routledge.

Rivers, I. & Smith, P.K. (1994). Types of bullying behaviour and their correlates. Aggressive Behavior, 20, 359-368.

Salmivalli, C., Lagerspetz, K., Björkqvist, K., Österman, K., & Kaukiainen, A. (1996). Bullying as a group process: Participant roles and their relations to social status within the group. Aggressive behavior, 22(1), 1-15.

Stephenson, P., & Smith, D. (1989). Bullying in the junior school. In D. P. Tatum & D. A. Lane (Eds), Bullying in schools (p.p. 45-57). Trentham Books Limited.

Sutton, J., & Smith, P. K. (1999). Bullying as a group process: An adaptation of the participant role approach. Aggressive Behavior, 25(2), 97-111.

Share

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αντιμετώπιση της δυσλεξίας
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αντιμετώπιση της δυσλεξίας
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:18
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διαφοροδιάγνωση της δυσλεξίας
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διαφοροδιάγνωση της δυσλεξίας
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:17
Το κλινικό προφίλ παιδιών με δυσλεξία
Το κλινικό προφίλ παιδιών με δυσλεξία
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:15
Παιδική κακοποίηση: Πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία και αιτιολογικοί παράγοντες
Παιδική κακοποίηση: Πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία και αιτιολογικοί παράγοντες
Δημοσιεύτηκε: Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2014 20:22
Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχολική επίδοση των μαθητών
Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχολική επίδοση των μαθητών
Δημοσιεύτηκε: Παρασκευή, 05 Σεπτεμβρίου 2014 15:08
Η σχολική επίδοση των μεταναστών μαθητών
Η σχολική επίδοση των μεταναστών μαθητών
Δημοσιεύτηκε: Παρασκευή, 05 Σεπτεμβρίου 2014 14:57
Ηθικά συναισθήματα και εκφοβισμός
Ηθικά συναισθήματα και εκφοβισμός
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:53
Θεωρία του νου και σχολικός εκφοβισμός
Θεωρία του νου και σχολικός εκφοβισμός
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:45
Κανονιστικές πεποιθήσεις για την επιθετικότητα και εκδήλωση εκφοβισμού
Κανονιστικές πεποιθήσεις για την επιθετικότητα και εκδήλωση εκφοβισμού
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:42

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

Διαπολιτισμική Συμβουλευτική
Διαπολιτισμική Συμβουλευτική
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 10 Ιουλίου 2014 01:29

Η διαπολιτισμική ψυχολογία είναι ένας τομέας της ψυχολογίας που ασχολείται με τη συστηματική μελέτη της συμπεριφοράς και των εμπειριών του ατόμου, όπως εμφανίζονται σε διάφορες κοινωνίες, καθώς και με τους τρόπους με τους οποίους επηρεάζει και επηρεάζεται, αντίστοιχα, από τον πολιτισμό της κοινωνίας στην οποία ζει.

Οικογενειακή-συζυγική Συμβουλευτική
Οικογενειακή-συζυγική Συμβουλευτική
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 10 Ιουλίου 2014 00:52

Η συμβουλευτική της οικογένειας είναι ο κλάδος εκείνος της συμβουλευτικής που ασχολείται κυρίως με την επίλυση των προβλημάτων που ανακύπτουν από τη συζυγική ή οικογενειακή σχέση.

Συμβουλευτική αποκατάστασης
Συμβουλευτική αποκατάστασης
Δημοσιεύτηκε: Τετάρτη, 09 Ιουλίου 2014 18:28

Με τον όρο αποκατάσταση εννοούμε τη διαδικασία παροχής βοήθειας σ’ έναν άνθρωπο με φυσική μειονεξία ή ψυχική διαταραχή ώστε να συμμετάσχει στην κοινωνία στο μέγιστο δυνατό μέτρο που του επιτρέπουν οι ικανότητες και οι δυνατότητές του.