Your Psychology

     Ιστότοπος πληροφόρησης για τα νέα ερευνητικά δεδομένα του κλάδου της Ψυχολογίας και της Συμβουλευτικής   -   Χωματίδου Γιούλη 

Ο αριθμός των ερευνών που εξετάζουν την επίδοση των μεταναστών μαθητών στην Ελλάδα και των παραγόντων που σχετίζονται με αυτήν είναι περιορισμένος.

Αυτό συμβαίνει, γιατί η χώρα μας στερείται ενός σημαντικού εργαλείου αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος και της απόδοσης των μαθητών, όπως γίνεται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Ένας δεύτερος λόγος είναι ότι δόθηκε έμφαση στη χρηματοδότηση εκπαιδευτικών και αναπτυξιακών προγραμμάτων και λιγότερο στη βασική έρευνα, όπου τα κονδύλια είναι περιορισμένα.

Από τα υπάρχοντα δεδομένα παρατηρούνται μεγάλες διαφορές μεταξύ της σχολικής επίδοσης γηγενών και μεταναστών μαθητών. Η έλλειψη διαπολιτισμικής επάρκειας των εκπαιδευτικών και η μη καταλληλότητα του διδακτικού υλικού συντελούν στις χαμηλές επιδόσεις των μεταναστών. Επιπλέον, μαθητές με υψηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο  μπορεί να εμφανίσουν καλύτερες επιδόσεις. Η σχολική επιτυχία είναι συνυφασμένη με την κουλτούρα, το υπόβαθρο, τη γλώσσα και τους αποδεκτούς τρόπους ντυσίματος, συμπεριφοράς και ομιλίας. Οι μετανάστες μαθητές υστερούν σε αυτούς τους τομείς, όπως και στη θετική αυτοεικόνα, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε χαμηλές επιδόσεις. Τα παιδιά αυτά αντιμετωπίζουν δυσκολίες όχι γιατί αδυνατούν, αλλά λόγω της ελλιπούς κατανόησης της γλώσσας μέσω της οποίας διδάσκονται.

Στην ερεύνα της PISA εξακριβώθηκε ότι όλες οι ομάδες παιδιών (γηγενείς και μετανάστες) έχουν θετική στάση προς το σχολείο και πως τα παιδιά μεταναστών δεύτερης γενιάς έδειξαν υψηλότερες επιδόσεις από τα παιδιά μεταναστών πρώτης γενιάς. Ακόμη, τα αποτελέσματα της έρευνας φανέρωσαν τη δυνατή σχέση μεταξύ επίδοσης και χρόνου παραμονής, δηλαδή όσο αυξάνεται ο χρόνος παραμονής των μεταναστών μαθητών στη χώρα υποδοχής τόσο αυξάνεται και η επίδοσή τους.

Οι επιδόσεις των μεταναστών μαθητών τόσο στα γλωσσικά όσο και στα θετικά μαθήματα παρουσιάζονται διαφοροποιημένες στις διάφορες έρευνες. Από τη μελέτη της PISA 2003 φαίνεται ότι τα παιδιά μεταναστών που δεν έχουν ελληνική υπηκοότητα έχουν μικρότερη επίδοση από τους γηγενείς μαθητές. Οι μετανάστες μαθητές εμφανίζουν δυσκολίες στο γραπτό λόγο σε σχέση με τους γηγενείς συμμαθητές τους ακόμα και μετά από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Αντιθέτως η έρευνα του Ινστιτούτου Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος των μεταναστών μαθητών έχει πολύ καλές επιδόσεις στο Γυμνάσιο και το Λύκειο και ότι τα κορίτσια έχουν υψηλότερες επιδόσεις από τα αγόρια. Επιπλέον, καταδεικνύει πως τα παιδιά από την Αλβανία συχνά έχουν καλύτερες επιδόσεις από τους συμμαθητές τους από άλλες χώρες.

Η επίδοση στο μάθημα της γλώσσας αξιολογείται μέσα από τον προφορικό και το γραπτό λόγο. Για τους γηγενείς μαθητές δεν υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα, καθώς η γλώσσα αντικειμενοποίησης των γνώσεων είναι κοινή με τη πρώτη τους γλώσσα. Για τους μετανάστες όμως οι οποίοι είναι δίγλωσσοι υπάρχουν δυσκολίες. Η γλώσσα κοινωνικοποίησής τους είναι διαφορετική από τη γλώσσα αντικειμενοποίησής τους. Καλούνται να μάθουν να μιλούν και να εκφράζονται σε μια άλλη γλώσσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Τα παιδιά αυτά χρειάζονται πίστωση χρόνου, προκειμένου να αναπτύξουν μηχανισμούς, όπου θα γίνει μεταφορά γλωσσικών στοιχείων από τη δυνατότερη γλώσσα, τη μητρική τους, για να συμπληρωθούν τα κενά στη δεύτερη γλώσσα, την ελληνική.

Για την ανάλυση των γλωσσικών λαθών είναι σημαντική η διάκριση ανάμεσα στα τυχαία λάθη και στα συστηματικά λάθη που παράγουν οι δίγλωσσοι μαθητές. Ως τυχαίο λάθος θεωρείται αυτό που οφείλεται στην περιστασιακά λανθασμένη εφαρμογή ενός γλωσσικού κανόνα. Αντίθετα, ως συστηματικό λάθος θεωρείται αυτό που οφείλεται στην άγνοια ή στη μη κατανόηση της δομής του γλωσσικού συστήματος. Τα λάθη τους οφείλονται στο ότι οι μετανάστες μαθητές συχνά εφαρμόζουν κανόνες της μητρικής τους γλώσσας στη γλώσσα υποδοχής, βασίζονται σε λανθασμένες υποθέσεις για τη γλώσσα υποδοχής ή χρησιμοποιούν δομές της γλώσσας υποδοχής που δεν κατέχουν.

Oι μετανάστες μαθητές παράγουν λάθη σε όλα τα επίπεδα ανάλυσης της ελληνικής γλώσσας, όπως επίσης παράγουν σημαντικά λάθη κατά τη γραφηματική αναπαράσταση των λέξεων. Η κατάταξη των γλωσσικών λαθών σε κατηγορίες πρέπει να στηρίζεται στον τύπο του λάθους και όχι στην αιτία εμφάνισής του, χωρίς, ωστόσο, να υπάρχουν επικαλύψεις στα λάθη δύο ή περισσότερων κατηγοριών.

Τα γλωσσικά λάθη που παρατηρούνται σε γραπτά αλλοδαπών μαθητών μπορούν να καταταχθούν στις εξής κατηγορίες: φωνολογία, μορφολογία, μορφοσύνταξη, σύνταξη, σημασιολογία-λεξιλόγιο και δείκτες οργάνωσης λόγου.  Όσον αφορά τη φωνολογία, οι μετανάστες μαθητές κάνουν λάθη φωνολογικού τύπου στον τόπο και τον τρόπο άρθρωσης των φωνημάτων αναλόγως των διαφορών που παρουσιάζει το φωνολογικό σύστημα της ελληνικής με τη μητρική τους γλώσσα (για παράδειγμα σκολείο αντί σχολείο). Λάθη μορφολογικού τύπου παρατηρούνται κυρίως στην επιλογή του ορθού γραμματικού γένους και στην επιλογή της σωστής ρηματικής όψης (για παράδειγμα αγαπάμε τα φίλος μας, εύχομαι να αποφασίζεις). Επίσης, κάνουν συντακτικά λάθη, όπου παραλείπουν το ρήμα σε προτάσεις ή χρησιμοποιούν λανθασμένα άρθρα και συνδέσμους (για παράδειγμα ήρθε Κώστας). Στο επίπεδο της σημασιολογίας γίνονται λάθη στη χρήση των λέξεων (για παράδειγμα θέλω να δω την αγαπητική γιαγιά μου). Συχνά είναι τα ορθογραφικά λάθη και τα λάθη στον τονισμό και τη στίξη (για παράδειγμα Πιος είσαι;).

Στα μαθηματικά, οι μετανάστες μαθητές καταγράφουν χαμηλές επιδόσεις λόγω του γλωσσικού τους προβλήματος, της ελλιπούς κατανόησης πληροφοριών από το περιβάλλον σε εφαρμογές και προβλήματα αλλά και εξαιτίας της έλλειψης εμπιστοσύνης στον εαυτό τους σε «δύσκολα» καθήκοντα. Οι σημαντικότερες δυσκολίες τους βρίσκονται στο ξεκίνημα της επίλυσης (σημασιολογικές δυσκολίες), στην εύρεση σωστής μεθόδου επίλυσης (συντακτικές και δυσκολίες λεξιλογίου) και στη σωστή εκτέλεση των υπολογισμών.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Γεωργίου, Μ. (2007). Αυτοεκτίμηση και σχολική επίδοση ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών της Δ΄ Δημοτικού. Πάτρα: Πανεπιστήμιο Πατρών.

Γεωργογιάννης, Π. (2008), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση, Επιστημονική σειρά: Βηματισμοί για μια αλλαγή στην εκπαίδευση -Τόμος 7ος, Πάτρα.

Κυπριανού, Δ. (2009). Υποκειμενοποίηση και υποκειμενικότητα ως αποτέλεσμα διαμεσολαβητικών διαδικασιών σε συνθήκες μετανάστευσης. Μια ερευνητική προσέγγιση σε γηγενείς μαθητές πολιτισμικά διαφορετικών ομάδων σε Ελλάδα και Κύπρο. Πάτρα: Πανεπιστήμιο Πατρών.

Ρετάλη, Κ. (2013). Επίδοση μαθητών με μεταναστευτικό υπόβαθρο στην Ελλάδα: Ευρήματα και προκλήσεις. Στο Π. Αγγελίδης και Χ. Χατζησωτηρίου (Επιμ.).

Τζωρτζάτου, Κ. (2012). Ορθογραφικά λάθη ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών Δημοτικού. Πάτρα: Πανεπιστήμιο Πατρών.

Τουρτούρας, Χ. (2010), Σχολική αποτυχία και αποκλεισμός- Η περίπτωση των παιδιών από την πρώην Σοβιετική Ένωση, Αθήνα: Επίκεντρο.

Τσουχνικάς, Νικόλαος. (2004). Η σχολική επίδοση των παιδιών μεταναστών στα Μαθηματικά. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Φραντζή, Π. (2010). Ταυτότητα και γραπτή γλώσσα αλλοδαπών μαθητών (αλβανικής και βουλγαρικής καταγωγής) δευτέρας τάξης Δημοτικού σχολείου Πατρών - τα ορθογραφικά λάθη τους. Ευρωπαϊκή Εταιρεία Νεοελληνικών Σπουδών. http://www.eens.org/?page_id=1473.

 

Share

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αντιμετώπιση της δυσλεξίας
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αντιμετώπιση της δυσλεξίας
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:18
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διαφοροδιάγνωση της δυσλεξίας
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στη διαφοροδιάγνωση της δυσλεξίας
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:17
Το κλινικό προφίλ παιδιών με δυσλεξία
Το κλινικό προφίλ παιδιών με δυσλεξία
Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 08 Δεκεμβρίου 2014 17:15
Παιδική κακοποίηση: Πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία και αιτιολογικοί παράγοντες
Παιδική κακοποίηση: Πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία και αιτιολογικοί παράγοντες
Δημοσιεύτηκε: Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2014 20:22
Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχολική επίδοση των μαθητών
Παράγοντες που επηρεάζουν τη σχολική επίδοση των μαθητών
Δημοσιεύτηκε: Παρασκευή, 05 Σεπτεμβρίου 2014 15:08
Η σχολική επίδοση των μεταναστών μαθητών
Η σχολική επίδοση των μεταναστών μαθητών
Δημοσιεύτηκε: Παρασκευή, 05 Σεπτεμβρίου 2014 14:57
Ηθικά συναισθήματα και εκφοβισμός
Ηθικά συναισθήματα και εκφοβισμός
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:53
Θεωρία του νου και σχολικός εκφοβισμός
Θεωρία του νου και σχολικός εκφοβισμός
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:45
Κανονιστικές πεποιθήσεις για την επιθετικότητα και εκδήλωση εκφοβισμού
Κανονιστικές πεποιθήσεις για την επιθετικότητα και εκδήλωση εκφοβισμού
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014 18:42

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

Διαπολιτισμική Συμβουλευτική
Διαπολιτισμική Συμβουλευτική
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 10 Ιουλίου 2014 01:29

Η διαπολιτισμική ψυχολογία είναι ένας τομέας της ψυχολογίας που ασχολείται με τη συστηματική μελέτη της συμπεριφοράς και των εμπειριών του ατόμου, όπως εμφανίζονται σε διάφορες κοινωνίες, καθώς και με τους τρόπους με τους οποίους επηρεάζει και επηρεάζεται, αντίστοιχα, από τον πολιτισμό της κοινωνίας στην οποία ζει.

Οικογενειακή-συζυγική Συμβουλευτική
Οικογενειακή-συζυγική Συμβουλευτική
Δημοσιεύτηκε: Πέμπτη, 10 Ιουλίου 2014 00:52

Η συμβουλευτική της οικογένειας είναι ο κλάδος εκείνος της συμβουλευτικής που ασχολείται κυρίως με την επίλυση των προβλημάτων που ανακύπτουν από τη συζυγική ή οικογενειακή σχέση.

Συμβουλευτική αποκατάστασης
Συμβουλευτική αποκατάστασης
Δημοσιεύτηκε: Τετάρτη, 09 Ιουλίου 2014 18:28

Με τον όρο αποκατάσταση εννοούμε τη διαδικασία παροχής βοήθειας σ’ έναν άνθρωπο με φυσική μειονεξία ή ψυχική διαταραχή ώστε να συμμετάσχει στην κοινωνία στο μέγιστο δυνατό μέτρο που του επιτρέπουν οι ικανότητες και οι δυνατότητές του.